...قالدیریم آیاقلارینین آلتیندا

محمد عابدين پور

حؤرمتلی همت بی «ادبیاتیمیزی دوشونه‌رک» باشلیغی ایله آپاردیغینیز مباحیثه‌لر ماراقلی و اؤنملی اولاراق ادبیاتیمیزین گلیشمه‌سینده یاردیمجی اولا بیلر. اؤزه للیک له گنجلریمیزه یول گؤستریجی اولاراق اونلاری یئنی دوشونجه‌لر و فلسفه‌لر ایله تانیش ائده بیلر. آنجاق بونو اونوتمایاق کی یاشادیغیمیز چاغداش دونیا نسبیت، عدم قطعیت و دالبادالا دَییشیلیک حالیندا اولان دونیا دیر.

بیلدیيمیز کیمی بیر سیرا قونولار وار کی اونلار حاققیندا انسان‌لار هئچ واخت و هئچ بیر زامان قطعی بیر نظره یئتيشمه‌یه‌‌رک چئشیدلی-چئشیدلی باخیشلار و یوزوملار اورتایا چیخیبدیر.. اؤرنک اوچون گؤزه‌للیک و هونر او قونولاردان‌دیلار کی اونلارین حاققیندا تاریخ بویو دارتیشمالار و مباحثه‌لر اولونوب و هله ده اولماقدادیر. بئلنچی بیر قونولارین اؤزللیک لری و ماراقلی اولدوقلاری ائله بوندان آسیلی دیر. ادبیات و اؤزللیک له شعر او قونولاردان دیلار کی تاریخ بویو چئشيدلی – چئشیدلی و گاهدان چوخ فرقلی مفهوملار ایله تعریف‌لنیبلر.

ادبیاتی بیر کلیت توتساق بوتون چئشيدلی باخیشلار و نظرلر بیر آچی‌لار و یول‌لاردیلار اونو تانیماق اوچون. بیر حالدا کی هامیسی چالیشیر اونو تانییب و تانیتدیریب تعریفله‌سین، هئچ بیری ده اونون سون و تام تعریفی اولا بیلمه‌یيبدیر. بو هئچ ده اوزولمه‌لی دئییل بلکه انسانی همیشه چالیشماغا و یئنی بیر یول‌لاری بولماغا دعوت ائده‌رک یئنی قاپیلاری آچماغا ماراقلاندیریر.

بو باشلانقیجلا اؤز نظریمی بوردا گئدن صؤحبتلرین بیر پارا سینا دئییرم:

منجه بوردا چالیشینیر چئشیدلی-چئشیدلی یول‌لاردان و باخیشلاردان ادبیات تعریفلنسین و دونیانین ان یئنی تعریفلرینی ادبیات ساحه‌سینده اورتایا قویاراق اؤز ادبیاتیمیزین دورومونو و یئنی ادبیات دونیاسیندا هارادا دوردوغونو آچیقلانسین و من ده اؤز باخیشلاریمی ادبیات و هنره گؤره اورتایا قویماق اوچون بو دانیشغا قاتیلماق ایسته‌ییرم:

1- صمد پورموسوی-نین بیرینجی یازیسینین (ادبیاتیمیزی دوشونه‌رک-1) چوخ بولوملرینی قبول ائده‌رک آرتیرمالییام:

ادبیات و هونر ده ذووق مسئله‌سی تازا بیر مسئله دئییل بو چوخدان تنقيدچی‌لرین آراسیندا تارتيشمالی بیر نقطه نظردی و بونا گؤره‌کی ادبیات و هونرین ایلک آماجی گؤزللیک دی و ادبیات دا گؤزللیک چوخلو فاکتورلارا باغلی اولاراق چاغدان-چاغا و کیشی‌دن-کیشیه دییشیلن و هم ده ذووقی و نسبی بیر زاد دیر. و شاید ائله بونا گؤره ده هم فورما هم مضمونجا چئشیدلی اثرلر یاراناراق چئشیدلی ذووقلارین ماراغی قازانیلیر. و....

2- جعفر بزرگ امینی و هم باشقالارینان راضی اولمایاراق دیلی و اونون اوستونده اللشمه‌یی و اونون قورولوشوندا ال آپارماغی همیشه شعریت دامغاسی و گؤزللیک عامیلی بیلمه‌ییرم. منجه هر شئی شعردن آسیلی‌دیر و اونون آب و هواسینا باغلی‌دیر و شعر ده ان اونملی زاد صمیمیت‌دیر و تصنعی {ساختا} بَزکلر اونو زده‌له‌ییر. منجه شعر یاغیش کیمی‌دیر گاه ایری یاغار گاه دوز، گاه چیسله‌یه‌ر گاهدا شیدیرغی اولار، آنجاق یاغار و بو یاغماق اؤنملی‌دیر.

جعفر بزرگ امینی (یارین) بیر یاندان همت شهبازی-نین «نقد شعر معاصر آذربایجان»کتابینی تنقيد ائده‌رک اونون بیر پارا قونولاردا حکم صادر ائتدیگینی یانلنیشلیق سانیر اوبیری یاندان اؤزو ده شعر حاققیندا یانلیشجاسینا حکم صادر ائدیر و شعرلری یالنیز و یالنیز نحوی دییشکلیک‌لر ایله قیمتلندیریر.

3- منجه ده «بیاتین» فلسفه شعری داینمالی و لذت آپارمالی بیر شعر دئییل و بو اونون عادی نحوینه قاییتمیر بو باشقا یئرلردن سو ایچیر.

منجه شعرلر ده نئچه یوزوملوق شعرین گؤزللیک فاکتورلاریندان اولسادا همیشه‌ بیر شعرین اوستونلویو ساییلا بیلمز و شاعیرلر بئله سانماسینلار کی مبهم شعر یازماقلا اوغور قازاناجاقلار.

4-«عرق ریزی روح» سؤزونو من اخوان ثالث-ین کتابلارینین بیرینده اوخموشام اودا خاریجی بیر شاعردن نقل قول ائله‌میشدی (بو سؤز شاملودان اولمامالی‌دیر) و منجه بوندان منظور بو دئییل کی یازدیغمیز شعری قاباغیمیزا قویوب اندر-دؤندر ائله‌ییب بیر شعر یازاق کی اونو قانماق و اونو دویماق گوج و زور آپارسین و حتتا اؤزوموزده باش چیخارتمایاق کی نه ایستیریک دئیه‌ک.. منجه «عرق ریزی روح» دان منظور بیر عاطفی مسئله‌نی دویوب، منیمسه‌له‌ییب و اوندا یاشاماقدان سونرا اونو هونر واسیطه‌سی ایله باشقالارینا انتقال وئرمک‌دیر و ...

5- نئجه کی بیلیریک هر بیر هونری اثری ایکی آچیدان سالیب چیخماق اولار:1-فورم (دیل، وزن، تصویر و...) 2- محتوا (جهان‌بینی، لحن و ...)

شعرین اؤزل دیلی اولدوغو هامییا آیدین‌دیر و یئنی تنقیدلر ده ان اؤنملی قونو و اؤزللیک سایلیر. دوغروسو شعر دیل ده اوز وئرن اولای دیر. و شاعیرین دیلی زنگین اولدوقجا شعرده داها الی آچیق اولور و بئله‌لیک‌له گؤزل و ائتگیلی ایماژلارلا دویغوسونو و دوشونجه‌سینی ان گؤزل و ائتگیلی شکیل‌ده اوخوجویا انتقال وئریر. شعر دیلینین گؤزللیگی ایله اؤزللیگی تکجه نحوی قاتما-قاریشقلاردا خلاصه اولونمور، تکرار، اغراق، قافیه، و حتتا ساده‌لیک و دانیشیق دیلدن یارارلانماق شعره اوغور قازاناجاق و اونو باشقا یازیلاردان سئچیلده‌جک.

6- سونون دا آرتیرمالییام نئجه کی بیلیریک بیر زامان رمانتیک سبکینین یانداشلاری کلاسیک سبکینی توپارلاییب یالنیز اؤز یازدیقلارینی ادبیات ساییردیلار، آز چکمه‌دی رئالیست و ناتورالیست اونلارا قارشی چیخیب اونلارین یازیلارینی ائله تنقید آتشینه توتدولار کی داها باش قاوزایا بیلمه‌دیلر و ها بئله باشقا مکتبلر اورتایا چیخاراق بونلاری تنقید ائله‌دیلر.

بیر گون شعر ده وزن ایله قافیه‌ اؤنملی سانیلیر (ادیش موسیقی)، بیرگون ایچ موسیقی، بیرگون ایماژ، بیر گون سیمگه و ...

بیرگون گؤزللیگی اؤنملی بیلیرلر بیرگون تعهدی و....

آمما شعر بونلارین هامیسی اولاراق هئچ بیری دئییل.

7- بیرگون بیر شعر درنگینده بیر گنج شاعیر بیر شعر اوخودو.! اوندان ایسته‌لیندی یازدیغينی اگر اولسا بیر آز آچیقلاسین. گنج شاعیر بئله سؤیله‌دی: هامی اول مدرن شعر دئییب سونرا پوست مدرن شعر یازار آمما منده عکسینه د‌یر شعر یازماغا باشلایاندا پوست‌مدرن شعرلر یازیردیم ایندی ایسه مدرن شعرلر یازیرام و بو بیر مدرن شعر دیر کی اونو آنلاماغا گرک مدرن شعرین قایدالاریلان تانیشلیغیز اولا.

دئمک اگر بیر زامان شعر وزن ایله قافیه و باشقا ادبی صنایعین قوربانی اولوردو ایندی ایسه مکتبلر ایله سبکلرین قوربانی اولور.

8- مرند شهرینده 5-6 ایل بوندان قاباق قوردوغوموز ادبی درنک ده گنج شاعیرلردن بئله بیر ایسته‌ییم اولدو:

بیر گون بیر آنا کیچیک اوشاغینی کوچه‌لرینین باشینداکی پارکا آپاریر. پارک دا اوشاق دان سوروشور سن نه‌قده‌ر منی سئویرسن؟

گنج شاعیرلره دئدیم سیز اولسایدیز ان شاعیرانه و گؤزل بیر جومله ایله آنانیزا نئجه جواب وئره‌ردیز؟ جاوابلار ماراقلی ایدی:

بیری کی رومانتیک شعرلر یازاردی دئدی: دئیردیم آنا من سنی یالقیزلیغیم قده‌ر سئویرم.

باشقاسی کی دویغولو شعرلر یازاردی دئدی: آنا سنی من بوردان ان اوزاق کهکشانلارا قده‌ر سئویرم.

بیری یاخشیلیقلار بویدا باشقاسی تانریلار بویدا و ...

دئدیم هامیز گؤزل جمله‌لر دئدیز آمما منجه هامینیزدان گؤزل و شاعیرانه اوشاغین جاوابی‌دیر. او ائولرینی آناسینا گؤستریب دئدی : آنا من سنی بوردان ائممیزه‌جن سئویرم.

گنج شاعیرلر سوسوب هئچ سورمادیلار نییه. من ده هئچ دئمه‌دیم نییه آمما بوردا دئییرم: چونکی اوشاغین سؤزونده اولان صمیمیت هئچ بیرینده دئییل دی و بو صمیمیت اوشاغین ذهنین‌ده اولان تصویرین عینی اولدوغوندان آسیلی‌دیر.

هامینیزا جان ساغلیغی و باشاریلار دیله‌ییرم.

محمد عابدین‌پور

3/10/87

+ یازیلدی Fri 26 Dec 2008ساعات 16:0
ائلياد موسوي قونو: |

qaldirim

ائلياد موسوي

qaldirim

http://qaldirim.blogfa.com

...قالدیریم آیاقلارینین آلتیندا

...قالدیریم آیاقلارینین آلتیندا - یازینیمز اوزره یازلار 6

...قالدیریم آیاقلارینین آلتیندا

...قالدیریم آیاقلارینین آلتیندا

قالب بلاگفا

قالب پرشین بلاگ

قالب وبلاگ

Free Template Blog